İki kutuplu, tek kutuplu, kutupsuz dünya düzenlerine ve kendini on yılda bir yeniden düzenleyen sosyo-ekonomik sistemlere alışmaya çalışırken, dünya çok katmanlı, asimetrik ve denge sarsıcı krizlerle dolu bir yer haline geldi.

Sistemlerin kendini yenileme periyodu teknolojide 4 günde bire, gündelik yaşamda 6 saatte bire kadar düştü. Küresel seviyede yenilenme periyodu ise artık on yılla değil, 4 yılla sınırlı. Elon Musk 2022 yılında uzaya her 6 günde bir, 2023 yılında her 3,8 günde bir, 2024 yılında her 2,7 günde bir roket göndermeyi başardı. Üstelik Space X roketleri artık uzaydan dönüşte dünyaya yumuşak iniş yapabiliyor. Elon Musk yakında uzaya her gün düzenli uçuş yapmaya hazırlanıyor.

Geliştirilmiş Metaverse, AR-VR deneyimleri ve AI tabanlı ürün, hizmet ve insanımsılara geçiş süreçleriyle birlikte, (büyük olasılıkla) çok gereksiz eğitimlerle gençliği boşa gitmiş ve güncel dünya sistemi nedeniyle büyük bir hayal kırıklığına uğramış yüz milyonlarca yeni nesil genç biricik krizleriyle tam köşede şirketleri bekliyor.

İşletmeler ve yönetimler henüz son teknolojik ilerlemeler ile post-covid sendromları arasında yeni bir kültür inşa etmeyi başaramamışken, Trump-Putin-Jinping dengesizlikleri arasında baş döndürücü bir hıza ulaşan güncellemeler arasında nasıl bir ekonomik ve sosyal yol haritası yapabilecekler? Gerçek şu ki, kitaplardan öğrenilen bilgilerin, masada dirsek çürütülerek kazanılan deneyimlerin kimseye bir faydası olmayacak. Zaten yazılmış olan bilginin Chat Gpt marifetiyle bize hızlı aktarılmasının yarattığı çocuksu heyecandan uyandığımızda bizi başka sürprizler bekliyor olacak. Çünkü büyük kurallar kitabı yeniden yazılıyor.

Kurumların verimlilik, kârlılık, insan kaynakları, pazarlama ve aidiyet gibi kavramları yeniden ele almaya zorlanacakları yeni süreçte başta kurumsal misyonları olmak üzere çok ciddi bir yeniden gözden geçirme sürecine ve yol haritasına sahip olmaları ve yeni şartlara uygun bir kurumsal denge formülü tasarlamaları gerekiyor. Çoğu büyük şirket, sıkı sıkıya bağlı kalmaları gerektiğine inandıkları kurumsal kuralları nedeniyle yıkılacak, bazıları ise hayallerinden uyanacak.

Tartışmasız gerçek şu ki, bu mutlak bir fırtına. Bu kaostan başarıyla çıkmak için analiz ve strateji modellerimizi yenilemek zorundayız. Kurumların subjektif bir dengeye değil; her zamankinden daha değişken ve yeni adaptasyonlara hazır, daha önleyici-koruyucu hamleler düşünebilen, çoklu krizlere aynı anda odaklanabilen, gücünü geçmişinden değil gelecekle bağlarından alan, uyum sağlarken yeniden algılanabilir bir karakter inşa edebilen yapılar haline gelmesi gerekiyor.

Gazetelere “5 yıl içinde ABD’de büyüyeceğiz” demek yerine yeni kurallara bir daha dönüp bakın. Çünkü çok yakında markalar, yeni mağazasını Space X Gidiş Terminali’nin bekleme salonunda açacak veya Mars’a gönderilecek ilk kargo gemisine bazı ürünlerini yükleyecek. “Bunlar büyük sözler” diyeceğinizi biliyorum. Bu kafayla ilk üç sanayi devrimini kaçırdık, şimdi dördüncüyü de kaçırıyoruz. Markasına bir app yapabilen “çağı yakaladık” moduna geçiyor. Kendimizi kandırıyoruz.

Elon Musk’ın “yeni bir dünya” manifestosunu kaçırdınız. Çünkü iş dünyamızın artık kendi gündemini belirleme gücü ve yeteneği kalmadı. Fikir dünyamız bomboş. Musk artık Mars’ın sahibi. Mars meselesine ısrarla dünyadan bakanlara tavsiyem bir de kendinizi Mars’ın sahibi haline gelen sermayenin ve ülkenin yerine koyun. Mars’tan Dünya’ya baktığınız zaman, mutlak kaosun bir noktasından sonra, tıpkı ilk atom bombasının atılmasından bir gün önce olduğu gibi, Dünya’nın da gözden çıkarılabilecek bir yer olabileceğini unutmayın. Ahlâkın tamamen yıkıldığı bir dönemden geçiyoruz.

Dünyanın şu anda içine girdiği, benim “No order, No border” adını verdiğim yeni kaotik süreç, daha önceki hiçbir krize benzemeyecek. Bu bir dönem değil, bir süreç. Artarak devam edecek, siz demokrasinin ölümüne şahitlik ederken, çocuklarınız küresel anarşi düzeninde yaşamak zorunda kalacak.

“Bu ülkede iş yapmak zor” bahanesine de sarılmayın. Elon Musk Twitter’dan kovulan Trump’ı desteklemek için Twitter’ı satın aldı, adını X koydu, Trump’ı yeniden parlattı, başkan seçtirdi ve şimdi uzaya gündelik uçuşlara başlamak üzere. Uzaya devlet değil de özel sermaye uçuyorsa, tüketicilerin Mars’tan hafta sonu alışverişi yapıp evine dönmesi senaryosu on yıldan daha yakın demektir.

Bir sonraki şirket pikniğinizi nerede yapacağınızı belirlemek için üç teklif almadan önce uyanın: Bundan sonraki ilk şirket pikniğiniz bir emekliler partisine dönüşebilir. Tabi bugünkü işinizi yapay zeka sizin yerinize yaparken. Bunca köklü değişimden markaların, kurumların sağ çıkma şansı oldukça düşük. Üstelik herkes her şeyin bildiği gibi devam edeceğini sandığı için bu yeni dönem herkesi çok daha sert vuracak. Kurumları ve markaları daha iyi hazırlamak için yeni ve gerçekçi bir denge inşa etmek zorundayız. Veya geri dönüşü olmayacak şekilde, tükeneceğiz.