Çocukken bayram gelince aile büyüklerimizin elini öpmeye giderdik. Milli bayramsa da yakındaki bir kutlamaya veya fener alayına.

Çok net hatırlıyorum: Dedemin veya büyük annemin elini öpmek üzere eğildiğim sırada ağzımdan “bayramınız kutlu olsun” veya “iyi bayramlar” sözleri dökülürdü. Öyle ya, ben onu kutlamaya gelmişim, karşımdaki aile büyüğü de beni kutluyor... Bayramınız dedim diye herhangi bir büyüğümün kalkıp “hayırdır evladım, bayram hepimizin bayramı değil mi, neden bayramınız dedin” diye çıkışıp, “bayramımız de bakayım” diyebilme ihtimali yoktu. Çünkü bizden önceki hiçbir neslin böyle bir düşünce mantığı, psikopat eğilimli komplocu kafa yapıları olmamıştı.

Aradan uzun yıllar geçti, bir şirkette iletişim yöneticisi olarak çalıştığım sırada kendimi ekibimle “bayramınız kutlu olsun mu denilir, bayramımız mı” diye tartışırken buldum. Bu yazıyı kaleme alan kişi olarak, "bayramımız denilmeli" diyen tarafın ben olmadığımı herhalde tahmin etmişsinizdir.

Dilde devrim filan da yapmadık ama öyle sanıyorum ki, düşüncede aşırı muhafazakarlaşan bir toplum olarak, her konu veya kavramın aidiyetini sorgular hale geldik. Bayram nedeniyle sokaklardaki panolara bir ilan vereceğim, halkımıza “bayramınız kutlu olsun” (ey halk) diyeceğim ama bu mesajı okuyan halk aniden “hmm böyle dediğine göre demek ki kendini bu bayrama ait olarak görmüyor” diye düşünecek. Pes gerçekten!

Ekiple yaptığımız bu tartışmadan sonra dikkatimi çekmeye başladı ki herkes böyle ifade etmeye başlamış. Diyebilirsiniz ki, konuşma dili ile reklam dili farklı olmalı. Peki buna bir itirazım yok. Ancak dil ve anlam açısından böyle ters köşeler yapmayı doğru bulmuyorum. Bence dil korunmalı, düşünce korunmalı, doğruda ısrar edilmeli.

Bu yeni ayrımcılık, dilbilgisinden değil düşünceden kaynaklanıyor! Bir yanlış düzeltilmiyor, yeni ve yanlış bir düşünce ve bakış açısı inşa ediliyor.

Mustafa Kemal Atatürk; Türk gençliğine hitabında; “Birinci vazifen, Türk istiklalini, Türk cumhuriyetini, ilelebet muhafaza ve müdafaa etmektir” dediği zaman aslında “bunu korumak bizim değil, sadece senin görevindir” mi demiş oluyor? “İstikbal göklerdedir” deyince “denizlerden bir hayır gelmez” mi demek istiyor? Yeni nesle göre öyle sanırım.

Bir ifadede, ne işaret ediliyorsa o vurgulanmak istenir. Vurgulanmayan şeyler kapsam dışında bırakılmak amacıyla değil, asıl vurguyu güçlendirmek için dışarıda bırakılır. Amaç vurguyu belli bir şeye doğru yüklemektir. Ben dedeme “bayramınız kutlu olsun” deyince, aslında ona “dedeciğim bu senin bayramın aslında, beni hiç ilgilendirmiyor” demiş olmuyorum. Aksine, burada “ben seni kutluyorum” demiş oluyorum. İlanda, halkımıza "bayramınızı kutlarız" dediğimiz zaman, onların bayramını kutladığımızı hatırlatmış oluruz.

Bir şirket, cebinden para ödeyerek sokakta ilan panosu satın alıp “bayramınızı kutlarız” dediği zaman kendini bayramın dışında bırakarak soyutlamaz. Aksine, “sizi kutlamak için bir mecra satın alıp bunu söylemek istedim” der. Ben ekiple tartıştığımız konuda onların görüşüne uyup “bayramımız kutlu olsun” mesajına karar verdim, vermesine. Nihayet "bayramımız" deyince de maksat hasıl oluyor, mesaj yerini buluyor. Bu nedenle görüşümde ısrar etmedim ve onların dediğini yapmaya onay verdim. Ancak dilde böyle bir endişenin olmasına gerek yok. Burada endişe edilmesi gereken temel nokta bizim artık düşüncede böyle bir noktaya ulaşmış olmamız.

Düşüncede kapalılık ve paranoya, bizi her şeyden şüphe eden, öyle ki, vurgulanan şeye değil de, neyin kapsam dışında bırakılmış olabileceğine dikkat kesilmek ve orada (söylenmeyende) bir mesaj aramak ancak böyle bir düşüncenin ürünü olabilir. Paranoya satırdan çok satır arasından, söylenenden ziyade söylenmeyenden ama temel olarak olup-bitenden değil, henüz olmamış ve belki de asla olmayacak bir şeyden şüphe edilmesine, düşünce dünyamızın batıl görüşlerle işgal edilmesine neden olur ve görüşte netlik kaybolur.

Bunca yıllık iletişimci olarak şeytan ayrıntıda saklıdır (saklanır) ilkesini hep iyi uyguladım ama bu noktaya gelinmesini sosyolojik nedenlerle korkutucu buluyorum.

Ünlülerin sosyal medya hesaplarından paylaştığı tebriklerde de “bayramımız” vurgularını görünce, herkesin zihnine bu aidiyet sorununun kazındığını gördüm. Toplum birbirini yanlış düşünme konusunda çok hızlı enfekte edebiliyor. Bu öyle büyük bir kriz ki, düzeltilmesi, düşünceden asılsız şüphelerin ve paranoyanın yarattığı bölünmüşlüğün arındırılması, nesiller sürecek yeni bir eğitim ve terbiye seferberliği ile ancak başarılabilir.

Şimdi düşünüyorum da; Atatürk notlarını hazırlarken “ne mutlu Türklere” diye yazıp üzerinde düşünmemiş olsaydı neler olurdu? İyi ki bu mesajını insanların kendi aidiyet hissine ve beyanına bırakmış ve “Ne mutlu Türküm diyene!” demiş. Böyle bir mesajın çözümlemesinde etnisiteden bahsedilmediğini, ırk vurgusu yapılmadığını anlamak için sadece dil bilmek yetmez, başka alanlardan da doğru bilgilere vakıf olmak gerekir.

Dil, çok yoğun düşüncenin bile sade bir şekilde ifade edilmesinin sanatıysa eğer, dilden dökülenlere bakanların da bunu doğru biçimde anlamlandırabilecek bilgilerinin olması şarttır. Öyle çıkıp da "valla ben bundan bunu çıkarıyorum" diyerek anlamları değiştirmek ne dildir, ne düşünce: Sofistçe bir siyasettir.

Türk olmak ve Türküm demek ayrı bir olgudur ama o günün muzaffer ve gururlu halk kalabalığı içinde kendine "ben Türküm" diyebilen herkese bir selamdır.

Nihayet reklam dilinde de, karşı tarafa mesajı bütünlüklü vermek adına aidiyeti paylaştığımızı söylemeye varım ama bunu çok gereksiz ve kasıntı bir vurgu olarak görüyorum. Bayramlar ki, insanların vesile ederek birbiriyle görüştüğü, dayanıştığı, kutladığı günlerdir, çünkü insanların ve toplumların birlik olmaya ihtiyacı vardır. Bayram da bunun için bir vesiledir, yas da. Bayramların veya acıların aidiyetleri bölünmüşse, aslen insanlık bölünmüş demektir.

Keşke hayat bayram olsa, kimseyi dışarıda bırakmadan! Her gün bayram olsa, delirmeden!